Frétt - Fjölmiðlar - Um bankann - Arion banki

Skattaafsláttur vegna hlutabréfakaupa brátt úr sögunni

Um áramót fellur úr gildi heimild einstaklinga samkvæmt lögum til þess að nýta sér skattaafslátt vegna hlutabréfakaupa.  Skattaafsláttur vegna hlutabréfakaupa var fyrst veittur árið 1984 en þá voru eingöngu 18 félög á lista ríkisskattstjóra sem fullnægðu skilyrðum til þeirra kaupa. Þá var almenn hlutabréfaeign fremur lítil og ekkert opinbert verð skráð á markaði með hlutabréf. Tilgangurinn með heimildinni var að efla fjárfestingu í atvinnulífi og þótti heppilegt að gera það skattalega hagstætt fyrir einstaklinga að fjárfesta í atvinnufyrirtækjum. Nokkur kaflaskil urðu síðan á árunum 1990 og 1991 þegar ákveðin vakning varð meðal þjóðarinnar um að nýta sér þetta sparnaðarform. Í fyrstu voru engar kröfur gerðar um lengd eignarhalds og söluhagnaður var skattfrjáls upp að vissu marki  að fullnægðum ákveðnum skilyrðum. Á síðari árum hafa þessar kröfur þó aukist og til að mynda þurfa hlutabréf sem keypt eru í þessum tilgangi nú, að vera í eigu kaupandans yfir fimm áramót eftir að kaupin eru gerð. Þar að auki er greiddur 10% fjármagnstekjuskattur af öllum söluhagnaði.

Á meðfylgjandi mynd gefur að líta þann fjölda fjárfesta sem nýtt hefur sér þetta sparnaðarform á síðustu árum. Fjöldinn náði hámarki á árinu 1998, eða um 21 þúsund,  en síðan hefur dregið verulega úr. Á síðasta ári voru þeir sem nýttu sér skattaafsláttinn aðeins þriðjungur af fjöldanum 1998 eða um 7,7 þúsund. Heimildin hefur síðustu tvö árin ekki aðeins náð til innlendra fyrirtækja heldur einnig til félaga sem skráð eru í kauphöll á Evrópska efnahagssvæðinu.

Nú fer hins vegar hver að verða síðastur að nýta sér skattafslátt vegna tekjuársins 2002. Skilyrðið er eins og áður að menn bæti við hlutabréfaeign sína á árinu. Til að fá hámarksafslátt þarf einstaklingur að kaupa fyrir 133.333.- og nemur lækkun álagningar þá 31.008.- Enda þótt viðbótarlífeyrissparnaður verði að teljast eitt hagstæðasta sparnaðarformið sem völ er á í dag er ekki unnt að mæla með öðru en að menn nýti sér þennan skattaafslátt ef menn eiga þess kost. Sjóðum hefur nú farið fækkandi en að mati Greiningardeildar er ótal frambærilegra kosta í boði bæði á innlendum og erlendum hlutabréfamarkaði.

Íslenski hlutabréfamarkaðurinn hefur tekið miklum umskiptum síðustu ár og velta hefur farið sívaxandi. Enda þótt þátttaka almennings hafi verið mikilvæg í vexti og viðgangi hans hafa viðskipti á grundvelli skattaafsláttar ekki haft afgerandi áhrif í þróun hans. Vegna þessa er ekki búist við mikilli breytingu sökum afnáms afsláttarins á innlendan hlutabréfamarkað.